Santral dogmada ATP harcanır mı ?

Sarp

New member
Ancak erkeklerin bir kısmı, erkek oldukları için bilimsel ortamlarda kadınların karşılaşabileceği bazı engelleri kişisel olarak yaşamamış olabilir.

Böyle bir durumda çözüm, “erkekler suçlu” demek değildir.

Daha işlevsel soru şudur:

Bir erkek öğrenci veya araştırmacı, bulunduğu ortamın daha adil olması için ne yapabilir?

Örneğin bir laboratuvarda kadın bir öğrencinin fikri göz ardı edilip aynı fikir erkek bir öğrenciden geldiğinde ciddiye alınıyorsa, bunu fark eden kişi sessiz kalmak yerine fikrin ilk sahibini görünür kılabilir.

Bir akademik toplantıda sürekli erkeklerin konuştuğu fark ediliyorsa, kadın araştırmacıların söz almasını desteklemek mümkün olabilir.

Bir öğretmen STEM'i sürekli erkek bilim insanları üzerinden anlatıyorsa, kadın bilim insanlarının katkılarını da dersin doğal bir parçası haline getirebilir.

Bunlar büyük sloganlardan ziyade küçük fakat somut davranışlardır.

Irk ve Etnisite: “Kadınlar” Tek Bir Deneyim Değildir

Toplumsal cinsiyet eşitsizliğini tartışırken “kadınlar” kategorisini homojen kabul etmek de önemli bir hata.

Siyah bir kadının STEM alanındaki deneyimi beyaz bir kadının deneyimiyle tamamen aynı olmayabilir. Göçmen bir kadının eğitim deneyimi, ekonomik açıdan avantajlı bir ailenin kızının deneyiminden farklılaşabilir.

Amerikan Psikoloji Derneği tarafından yayımlanan araştırmalardan biri, ırk ve toplumsal cinsiyetin STEM algılarıyla birbirinden bağımsız olmayan biçimde ilişkili olabileceğini gösteriyor. Çalışmada siyah kadınların beyaz kadınlara kıyasla STEM alanlarına ilişkin bazı toplumsal cinsiyet kalıplarını daha zayıf biçimde benimsediği ve STEM'e yönelik ilgilerinin bazı açılardan farklılaştığı bulunmuştu.

Bu bulgu özellikle önemli çünkü bize şu uyarıyı yapıyor:

“Kadınların STEM'e ilgisi düşüktür” gibi tek bir cümle, farklı kadın gruplarının deneyimlerini görünmez hale getirebilir.

Irk, sınıf ve cinsiyet birlikte ele alındığında daha karmaşık bir tablo ortaya çıkar.

NCSES de STEM alanındaki eşitsizlikleri değerlendirirken cinsiyet ve ırk/etnisitenin kesişimini ayrıca ele alıyor ve bu kimliklerin eğitim yolları, temsil ve kazançlar üzerinde birbirleriyle etkileşen sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.

Sınıf Meselesi: ATP'yi Bilmek İçin Ne Kadar Kaynağa İhtiyacımız Var?

Diyelim ki iki öğrenci de aynı zekâya, aynı meraka ve aynı çalışma isteğine sahip.

Birinin evinde bilgisayar, hızlı internet, sessiz bir çalışma alanı, kitaplar ve eğitimli bir ebeveyn desteği bulunuyor. Diğer öğrenci ise okuldan sonra çalışmak zorunda, internet erişimi düzensiz ve ders materyallerine ulaşmak için kütüphaneyi bekliyor.

İkisine aynı sınavı uygulamak teknik olarak “eşit” olabilir.

Fakat bu, koşulların eşit olduğu anlamına gelmez.

NSF'nin STEM eğitimine ilişkin verileri, sosyoekonomik durum ile STEM başarısı arasında belirgin ilişkiler bulunduğunu ve bu farklılıkların eğitim sürecinin erken aşamalarından itibaren görülebildiğini ortaya koyuyor.

Dolayısıyla “ATP bilgisini kim biliyor?” sorusunu “Kim daha zeki?” sorusuna dönüştürmemek gerekiyor.

Belki daha doğru soru şudur:

Kim bu bilgiyi öğrenmek için yeterli fırsata sahip oldu?

Bilimsel Doğruluk ile Sosyal Adalet Birbirinin Alternatifi Değil

Bazen sosyal faktörlerden bahsetmek, biyolojinin kendisini küçümsemek gibi algılanabiliyor.

Oysa tam tersi geçerli.

ATP'nin translasyonda kullanılmasını açıklamak bilimsel doğruluktur.

Bir öğrencinin bu bilgiyi öğrenmesini zorlaştıran sosyal koşulları incelemek ise eğitim ve toplum araştırmasının konusudur.

Bu iki açıklamayı birbirine karıştırmadığımız sürece herhangi bir çelişki yoktur.

Örneğin aminoasil-tRNA sentetazının ATP kullanması biyolojik bir gerçektir. Bir öğrencinin bunu öğrenmek için kaliteli bir laboratuvara erişememesi ise sosyal bir gerçektir.

İlki hücre biyolojisinin konusu.

İkincisi eğitim sosyolojisinin.

İkisini birlikte konuşabilmek ise bilimi daha geniş bir bağlama oturtmamızı sağlar.

Bilimde Fırsat Eşitliği Neden Bilimin Kendisini de İlgilendiriyor?

Bu konu yalnızca “daha adil bir eğitim sistemi” kurmak açısından önemli değil.

Bilimin ürettiği sorular, araştırmacıların deneyimleri ve araştırma gündemleri de bilimsel üretimi etkileyebilir.

UNESCO, kadınların bilimde düşük temsilinin yalnızca eşitlik problemi olmadığını; araştırma çeşitliliğini ve farklı bakış açılarının bilimsel üretime katılmasını da etkileyebileceğini vurguluyor.

Bu yüzden laboratuvarların, üniversitelerin ve okulların daha çeşitli olması yalnızca sosyal bir hedef olarak görülmemeli.

Bilimin daha geniş insan deneyimlerinden yararlanabilmesi açısından da önemli.

Burada amaç “her alanda tam olarak %50 kadın, %50 erkek olsun” gibi mekanik bir denklem kurmak değil. Ama belirli grupların sistematik biçimde dışarıda kalmasına neden olan engeller varsa bunları görünür kılmak gerekiyor.

Sonuç: Bir ATP Sorusu Bize Aslında Ne Öğretiyor?

Santral dogmaya geri dönersek cevap oldukça net:

Evet, ATP harcanır. Özellikle amino asitlerin tRNA'lara yüklenmesi sırasında ATP kullanılır. Translasyonun diğer enerji gerektiren basamaklarında ise GTP önemli rol oynar.

Fakat bu basit biyokimya bilgisini öğrenme hikâyemiz bundan çok daha karmaşık olabilir.

Kimin iyi bir biyoloji öğretmenine sahip olduğu, kimin laboratuvara girebildiği, kimin ailesinin eğitim konusunda destek verebildiği, kimin bilim insanı olmasının “doğal” kabul edildiği ve kimin sınıfta sürekli kendisini kanıtlamak zorunda hissettiği; bunların tamamı bilim öğrenme deneyimini etkileyebilir.

Kadınların deneyimlerini tek bir hikâyeye indirgememek, erkekleri de tek tip bir ayrıcalık veya suçluluk kategorisine koymamak gerekiyor. Aynı şekilde ırk ve sınıf farklılıklarını da birbirinden bağımsız düşünmek yeterli değil.

Benim kişisel deneyimim bu konuda bir laboratuvar veya akademik kariyer deneyimi değildir; bu nedenle bunu kişisel tanıklık gibi sunmuyorum. Buradaki biyokimyasal bölüm aminoasil-tRNA sentezi ve translasyon üzerine bilimsel literatüre, toplumsal bölüm ise UNESCO, NSF/NCSES ve APA kaynaklarındaki araştırmalara dayanmaktadır.

Belki forumda tartışmaya değer asıl soru da burada başlıyor:

Bir öğrencinin ATP'nin nerede harcandığını bilmesini “başarı” olarak ölçerken, o öğrencinin bu bilgiye ulaşmasını sağlayan ya da engelleyen toplumsal koşulları ne kadar hesaba katıyoruz?

Sizce bilim eğitiminde fırsat eşitliği sağlamak için öncelik okul kaynaklarına mı, ekonomik eşitsizliklere mi, toplumsal cinsiyet kalıplarına mı, yoksa bunların birlikte ele alınmasına mı verilmelidir?

Bir erkek öğrencinin çözümün parçası olması için günlük eğitim ortamında değiştirebileceği en somut davranış sizce nedir?

Ve daha temel bir soru: Bilimde “yetenek” dediğimiz şeyin ne kadarını gerçekten bireysel kapasite, ne kadarını ise fırsatların dağılımı belirliyor?

Biyokimya açıklamasını daha kesinleştirSosyal analiz ile ATP konusunu bağla

Biyokimya açıklamasını daha kesinleştir

Sosyal analiz ile ATP konusunu bağla

Girişi daha samimi ve çarpıcı yap
 
Üst